Debaty sejmowex920 Kadencja

Interpelacja w sprawie odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy osób prowadzących działalność gospodarczą

   Na podstawie art.117 ust. 1 i art. 118 regulaminu Sejmu składam interpelację w sprawie odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy osób prowadzących działalność gospodarczą i proszę o udzielenie odpowiedzi. W myśl art. 31 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tj. DzU z 1999 r. nr 82, poz. 928, ze zm.) sprawa należy do zakresu działania ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego.    Świadczenia należne osobom prowadzącym działalność gospodarczą z tytułu wypadków przy pracy określa ustawa z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin (t.j. DzU z 1989 r. nr 46, poz. 250 ze zm.) Art. 5 pkt 5 tej ustawy stanowi, że świadczenia z ubezpieczenia przysługujące ubezpieczonym z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności gospodarczej oraz w razie choroby zawodowej obejmują: rentę szkoleniową, rentę inwalidzką oraz rentę rodzinną. Do czasu uchwalenia stosownej ustawy tymczasowo reguluje tę kwestię także art. 84 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU nr 60, poz. 636). Z przepisu tego wynika, że ze środków funduszu wypadkowego są finansowane zasiłki chorobowe i świadczenia rehabilitacyjne, jeśli niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej niezależnie od tytułu ubezpieczenia. Katalogi te nie zawierają jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu, jednorazowego odszkodowania dla członków rodziny w razie śmierci przedsiębiorcy, świadczenia wyrównawczego ani odszkodowania za przedmioty utracone lub uszkodzone wskutek wypadku przy pracy, które to świadczenia (obok wyżej wymienionych) przyznaje pracownikom najemnym ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. DzU z 1983 r. nr 30, poz. 144, ze zm.) w art. 2.    Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, wysokość składek na poszczególne fundusze oraz świadczenia z nich finansowane określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887, ze zm. - dalej ustawa o SUS). Z art. 12 w zw. z art. 6 tej ustawy wynika, że osoby prowadzące działalność gospodarczą są tak samo jak pracownicy objęci obowiązkowo m.in. ubezpieczeniem rentowym i wypadkowym, składka na te ubezpieczenia jest dla nich jednakowa i wynosi odpowiednio 13% i 1,62% (art. 121 ust. 2 ustawy o SUS) podstawy wymiaru, przewidywane zróżnicowanie stawki ubezpieczenia wypadkowego będzie uzależnione od rodzaju wykonywanej pracy, nie od tytułu ubezpieczenia (art. 15 ust. 2).    Od momentu wejścia w życie nowego systemu ubezpieczeń społecznych (1 stycznia 1999 r.) składka na ubezpieczenie społeczne jest dzielona na 4 odrębne fundusze: emerytalny, rentowy, chorobowy i wypadkowy. Świadczenia należne z każdego funduszu wymienia art. 55 ustawy o SUS, wynika z niego, że świadczenia z tytułu wypadków przy pracy są finansowane zarówno z funduszu rentowego, jak i wypadkowego.    Osoby prowadzące działalność gospodarczą są rażąco i bez uzasadnienia dyskryminowane, gdyż opłacając składkę na ubezpieczenie społeczne według tej samej stopy procentowej, mają prawo do mniejszej liczby świadczeń z tytułu wypadków przy pracy. Uzasadnić tego na pewno nie można częstszym występowaniem wypadków przy pracy wśród osób prowadzących działalność gospodarczą, gdyż częstotliwość ta zależy od rodzaju wykonywanego zawodu, a nie od tytułu ubezpieczenia społecznego.    Narusza to moim zdaniem następujące postanowienia Konstytucji RP: art. 2 (zasadę demokratycznego państwa prawnego), art. 32 (równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji) i art. 64 (równą ochronę własności i praw majątkowych). Niedopuszczalne jest, aby nakazywać ustawowo opłacanie składek na ubezpieczenie, z którego przysługuje ubezpieczonemu mniejszy katalog świadczeń tylko dlatego, że objęty jest ubezpieczeniem z innego tytułu. Przypomina to raczej ukryty podatek, a nie ubezpieczenie społeczne. Sytuacja taka jest też przejawem nieuzasadnionej dyskryminacji osób samozatrudniających się w stosunku do pracowników najemnych i stoi w sprzeczności z deklarowaną przez rząd polityką wspierania małych i średnich przedsiębiorstw.    Wobec powyższych postuluję podjęcie następujących działań:    1) wystąpienie przez pana ministra z inicjatywą skierowania do Sejmu przez Radę Ministrów w trybie pilnym projektu wąskiej nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin w celu zrównania katalogu świadczeń przysługujących przedsiębiorcy w razie wypadku przy pracy z tymi, które przysługują pracownikom najemnym.    2) objęcie tak rozszerzonym katalogiem świadczeń także osób, które uległy wypadkom przed wejściem postulowanej zmiany w życie.    Nadmieniam, że wprowadzenie zmian ustawodawczych może się dla budżetu okazać mniej kosztowne, gdyż wobec sprzeczności przedmiotowych przepisów z konstytucją ubezpieczeni mogą dochodzić stosownych świadczeń przed sądem w oparciu o przepisy konstytucji (art. 8) lub w drodze skargi konstytucyjnej (art. 79), co spowoduje potrzebę ponoszenia kosztów procesowych i odsetek przez ZUS.    Proszę pana ministra o odpowiedź na pytania:    1. Jakie jest zdanie pana ministra w przedmiotowej sprawie i czy zamierza pan podjąć działania w celu realizacji powyższych postulatów?    2. Czym spowodowane jest dotychczasowe zróżnicowanie tych kategorii ubezpieczonych?    3. Czy w projektowanej ustawie o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy planowane jest zniesienie dyskryminacji osób prowadzących działalność gospodarczą?    Z poważaniem    Poseł Jerzy Feliks Budnik    Wejherowo, dnia 9 kwietnia 2001 r.