Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji polityki gospodarczej rządu RP w zakresie walki z bezrobociem na przykładzie mieszkańca Łęki Opatowskiej
Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem z dnia 29 kwietnia 2002 r., znak: SPS-0202-1202/02, uprzejmie odpowiadam, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, panu posłowi Witoldowi Tomczakowi na interpelację w sprawie realizacji polityki gospodarczej rządu RP w zakresie walki z bezrobociem na przykładzie mieszkańca Łęki Opatowskiej. Pyt. 1. Do kogo adresowana jest polityka gospodarcza pana gabinetu mająca podobno na celu zwalczanie bezrobocia, skoro nie do ludzi przedsiębiorczych? Polityka gospodarcza realizowana jest przez rząd na bieżąco w ramach konstytucyjnych obowiązków nałożonych na Radę Ministrów. Obecnie rząd przygotował szereg propozycji działań legislacyjnych i organizacyjno-finansowych, których celem ma być przyspieszenie wzrostu gospodarczego kraju. Propozycje te składają się na strategię gospodarczą rządu na lata 2002-2005 ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca˝, w skład której wchodzi pakiet ˝Przede wszystkim przedsiębiorczość˝. Propozycje zmian legislacyjnych zawarte w strategii skierowane są do przedsiębiorców oraz absolwentów podejmujących pierwszą pracę. Ponadto mają na celu poprawę stanu infrastruktury. Zadania realizowane w ramach pakietu ˝Przede wszystkim przedsiębiorczość˝ w postaci projektów zmian ustaw lub nowych ustaw odnoszą się generalnie do już działających przedsiębiorców. Niemniej można wyróżnić niektóre elementy składowe pakietu, których wejście w życie może poprawić bezpośrednio sytuację osób bezrobotnych na rynku pracy lub zachęcić osoby niebędące przedsiębiorcami, w tym bezrobotnych, do podejmowania działalności gospodarczej. Za takie można moim zdaniem uznać następujące propozycje zmian: 1) w projekcie nowelizacji ustaw: o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych, zapisano propozycję fakultatywnego odraczania przez organa skarbowe na wniosek rozpoczynającego działalność gospodarczą płatności podatku dochodowego w pierwszym roku działalności przedsiębiorcy; 2) w projekcie nowelizacji ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne proponuje się przedłużenie do 2005 r. włącznie możliwości przekroczenia na terenie całego kraju, nie więcej niż o trzech pracowników, zatrudnienia niewyłączającego możliwości rozliczania się przez uprawnionych przedsiębiorców w formie karty podatkowej. Ponadto proponuje się m.in. następujące zmiany przepisów: - podwyższenie kwoty limitu przychodów uprawniających do opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego z 499 460 zł do równowartości 250 000 euro (przy obecnym kursie walut - 900 000 zł), - zamrożenie kwot ryczałtu opodatkowania w formie karty podatkowej do 2003 r. włącznie, - rozszerzenie listy podmiotów uprawnionych do rozliczania w formie karty podatkowej na przedstawicieli wolnych zawodów, świadczących usługi w zakresie ochrony zdrowia, tj. pielęgniarki, technicy dentystyczni, lekarze i lekarze dentyści, - wprowadzenie możliwości opodatkowania w formie karty podatkowej dla wszystkich przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają pracowników, - wprowadzenie możliwości ustalania zryczałtowanych kwot ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i opłacania tego podatku kwartalnie; 3) ponadto w projekcie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę proponuje się obniżenie płacy minimalnej wypłacanej przez przedsiębiorców absolwentom (z wyjątkiem absolwentów szkół wyższych) podejmującym pierwszą pracę zarobkową do 80% powszechnie obowiązującej płacy minimalnej w pierwszym roku pracy absolwenta oraz do 90% powszechnie obowiązującej płacy minimalnej w drugim roku pracy absolwenta. Projekty opisane w pkt. 1 i 2 zostały przesłane już do Sejmu. Projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę zostanie przesłany do Sejmu do końca czerwca 2002 r. Propozycje obniżenia płacy minimalnej dla absolwentów rozpoczynających karierę zawodową w stosunku do powszechnie obowiązującej płacy minimalnej oraz przekroczenia zatrudnienia nieodbierającego uprawnionym przedsiębiorcom możliwości opodatkowania w formie karty podatkowej w latach 2003-2005, wprowadzone w życie, mogą przyczynić się bezpośredni odo zwiększenia zainteresowania przedsiębiorców zatrudnianiem osób bezrobotnych. Wejście w życie pozostałych opisanych powyżej propozycji zmian przepisów powinno zwiększyć zainteresowanie podejmowaniem działalności gospodarczej także wśród tych osób obecnie bezrobotnych, które mają pomysł lub kwalifikacje do prowadzenia małego biznesu, ale boją się stosowania skomplikowanych przepisów prawnych, głównie skarbowych. Niemniej muszę podkreślić, że wszystkie propozycje zmian prawa, zarówno te skierowane już do Sejmu, jak i te, które dopiero zostaną tam przesłane przez Radę Ministrów, mają na celu odbiurokratyzowanie kontaktów na styku przedsiębiorcy-organy administracji publicznej oraz na styku przedsiębiorcy-organy sądownictwa, a ich wejście w życie w zamierzeniach rządu powinno przyczynić się do ożywienia gospodarczego, a więc pośrednio także do spadku stopy bezrobocia w kraju. W ramach propozycji działań organizacyjno-finansowych przewiduje się budowę krajowego sytemu pożyczkowego i poręczeniowego, przewidzianego dla osób pragnących rozpocząć działalność gospodarczą oraz małych przedsiębiorstw. Niektóre elementy systemu pożyczek i poręczeń już istnieją. Obejmują one (A) działania Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z siedzibą w Warszawie oraz (B) dokonane w połowie 2001 r. zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne (DzU z 1997 r., nr 79, poz. 484, z późn. zm.). A. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości udziela od 2001 r. na podstawie rozporządzenia ministra gospodarki w sprawie warunków i trybu udzielania dotacji przez PARP (DzU z 2001 r., nr 57, poz. 598, z późn. zm.) dotacji na dokapitalizowanie funduszy pożyczkowych dla małych przedsiębiorców oraz funduszy poręczeniowych dla małych i średnich przedsiębiorców. W ramach tych działań dokapitalizowano łącznie w ciągu 2001 r. 9 funduszy pożyczkowych na łączną sumę 6,9 mln zł oraz 8 funduszy poręczeniowych na łączną kwotę 6,9 mln zł. Dofinansowanie funduszy byłoby wyższe, lecz w ramach pomocy rządu przedsiębiorcom poszkodowanym przez zeszłoroczną powódź fundusze pożyczkowe otrzymały na ten cel 18,2 mln zł. W bieżącym roku na dofinansowanie obu rodzajów funduszy PARP otrzymał 10 mln zł. B. Na podstawie ww. ustawy Bank Gospodarstwa Krajowego udziela przede wszystkim małym i średnim przedsiębiorcom, sam oraz we współpracy z bankami działającymi na terenie całego kraju, poręczeń kredytów. Wzmianowana nowelizacja ustawy ˝poręczeniowej˝ rozszerzyła przeznaczenie kredytów, na które BGK może udzielić poręczenia, na eksport, zwiększanie zatrudnienia oraz zakup towarów przez małych lub średnich przedsiębiorców. Ponadto BGK może obecnie udzielać regwarancji na poręczenia udzielane przez inne podmioty wspierające małych i średnich przedsiębiorców oraz obejmować akcje i udziały w tych podmiotach, wzmacniając je tym samym kapitałowo. Obecnie BGK kończy przygotowania do realizacji dwóch ostatnich opisanych działań. Pyt. 2. Czy ludzie przedsiębiorczy, dotknięci niezawinioną przez siebie utratą pracy etatowej, a jednocześnie niezamożni także nie z własnej winy, są w myśl polityki gospodarczej pana gabinetu osobami gorszej kategorii? Osoby, które nie z własnej winy stały się osobami bezrobotnymi, są obejmowane opieką państwa. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mogą one korzystać z oferowanych przez urzędy pracy programów rynku pracy. Do programów tych w szczególności można zaliczyć: pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe, prace interwencyjne, roboty publiczne, pożyczki na prowadzenie własnej działalności gospodarczej, programy specjalne, kluby pracy. Osoby, które przepracowały 365 dni w ciągu 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, mają uprawnienia do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast osoby bezrobotne, które nie mają prawa do zasiłku i nie posiadają niezbędnych środków do życia są objęte pomocą społeczną. Zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, alkoholizmu lub narkomanii, trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Obowiązek wykonania zadań pomocy społecznej spoczywa na organach jednostek samorządu terytorialnego (gminie i powiecie) oraz na administracji rządowej w zakresie ustalonym ustawami. Należy podkreślić, że gmina i powiat nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb. Zakres oferowanej pomocy społecznej jest dostosowany do sytuacji osoby lub rodziny i może w szczególności obejmować świadczenia pieniężne w postaci: zasiłków stałych, zasiłków okresowych, renty socjalnej itp. Ponadto w prowadzonej polityce rynku zmierzać się będzie do realizacji zasady, aby co najmniej jedna osoba z rodziny mogła uzyskać zatrudnienie. W tym celu, przy realizacji aktywnych programów rynku pracy, osoby bezrobotne, których małżonek jest również osobą bezrobotną, będą w pierwszej kolejności kierowane do wzięcia w nich udziału. Dotyczy to w szczególności programów robót publicznych i prac interwencyjnych. Pyt. 3. Czy może jednak zapowiadany od dawna pakiet ustaw dla przedsiębiorczości jako panaceum na bezrobocie w Polsce to jeszcze jeden propagandowy slogan socjalistycznej koalicji? Aby podjąć skuteczne działania zmierzające do ograniczenia bezrobocia, należy uwzględnić obecną trudną sytuację na polskim rynku pracy. Na tę sytuację miały decydujący wpływ następujące czynniki: - gasnąca dynamika wzrostu gospodarczego, który w 2001 r. spadł do poziomu 1,1%, - przyspieszenie procesów restrukturyzacji gospodarki, - zwiększony napływ na rynek absolwentów szkół, w związku z obserwowanym wyżem demograficznym, - znaczne ograniczenie działalności produkcyjnej, handlowej i usługowej, co było spowodowane głównie czynnikami zewnętrznymi, a także nadmiernym fiskalizmem, - wprowadzone w życie trzy wielkie reformy społeczne, - mała elastyczność przepisów prawa pracy, - ˝wygaszanie˝ pakietów socjalnych, - zmniejszanie zakresu stosowania aktywnych programów rynku pracy. Uwzględniając sytuację na rynku pracy, Rada Ministrów w styczniu br. przyjęła do realizacji na lata 2002-2005 strategię gospodarczą rządu ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca˝. Celami strategicznymi polityki rządu są: - stopniowy powrót w ciągu 2 lat na ścieżkę 5-procentowego wzrostu PKB, - aktywizacja zawodowa społeczeństwa i zwiększanie zatrudnienia, - skuteczna absorpcja funduszy europejskich i wykorzystanie ich na rzecz rozwoju kraju. Należy oczekiwać, że przyjęta do realizacji przez rząd strategia pozwoli na prozatrudnieniowy rozwój gospodarczy kraju, umożliwiając trwałe ograniczenie bezrobocia. Pyt. 4. Czy rzeczywiście w Polsce przy tak wysokiej stopie bezrobocia osoba, jak wyżej, jest bez szans na uzyskanie kredytu bankowego lub pomocy z urzędu pracy na zakup środka pracy? Osoba bezrobotna zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty może uzyskać z Funduszu Pracy pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej. Aby uzyskać pożyczkę, należy do powiatowego urzędu pracy złożyć wniosek określający: - kwotę postulowanej pożyczki, - rodzaj zamierzonej działalności, - kalkulację wydatków na uruchomienie działalności w ramach postulowanej pożyczki, - przewidywane koszty i dochody prowadzenia działalności, - proponowany okres karencji oraz termin spłaty pożyczki, - proponowane formy zabezpieczenia spały pożyczki. Sekretarz stanu Andrzej Szarawarski Warszawa, dnia 22 maja 2002 r.
- Interpelacja w sprawie wykładni niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa
- Interpelacja w sprawie zabezpieczenia należności za roboty budowlane
- Odpowiedź na interpelację w sprawie braku środków finansowych na wdrożenie przepisów znowelizowanej Karty nauczyciela
- Interpelacja w sprawie promocji problematyki dotyczącej rzeki Wisły
- Interpelacja w sprawie nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego