Debaty sejmowex920 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki finansowej i pieniężnej NBP

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pana pismo z dnia 11 maja 2000 r. (SPS-0202-3918/00) dotyczące interpelacji posła Seweryna Kaczmarka w sprawie polityki finansowej i pieniężnej NBP uprzejmie wyjaśniam.    Na trudną sytuację w bilansie obrotów bieżących w 1999 r. istotny wpływ miały czynniki zewnętrzne przejawiające się w ogólnym osłabieniu koniunktury gospodarczej (kryzys rosyjski, zmniejszenie popytu zagranicznego, głównie ze strony państw UE, wzrost cen surowców energetycznych). Należy jednak zauważyć, że w gospodarkach szybko rozwijających się, o dużych potrzebach inwestycyjnych wynikających z konieczności ich restrukturyzacji, unowocześniania i poprawy konkurencyjności, deficyt obrotów bieżących jest rzeczą naturalną. Gospodarka polska z racji opóźnienia cywilizacyjnego nie jest w stanie generować wystarczającego strumienia oszczędności. Poziom deficytu w wymiarze 7,6% PKB osiągnięty w 1999 r. budzi niepokój, ale inne pozytywne tendencje w gospodarce przesądzają o stabilności makroekonomicznej kraju. Do nich należą:    - nadal wysoki udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych w finansowaniu deficytu (pokrycie deficytu w 1999 r. w 55%);    - utrzymujący się wzrost gospodarczy (wg prognoz Komisji Europejskiej wzrost gospodarczy dla Polski w 2000 r. wyniesie 5,1%, natomiast w roku przyszłym 5,5%);    - dobre oceny wiarygodności kredytowej (ogłoszenie przez agencję ratingową Standard & Poor's podniesienia ocen dla Polski);    - szeroko zakrojony program reform strukturalnych (pozytywny wpływ na finanse sektora publicznego);    - postępujący proces prywatyzacji (w tym również prywatyzacja i modernizacja sektora bankowego);    - poprawa eksportu, czemu służy poprawa koniunktury w UE. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego po pierwszym kwartale br. wartość eksportu w ujęciu dolarowym wzrosła o 9,2%, a importu o 9,3%, wynosząc odpowiednio 7173,4 mln USD i 11 389,9 mln USD. Deficyt handlu zagranicznego wyniósł 4216,4 mln USD. W okresie tym znacznie wzrosła dynamika eksportu do krajów Europy Środkowo-Wschodniej o 13,6% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Świadczy to o stopniowej odbudowie rynków wschodnich, utraconych w wyniku kryzysu rosyjskiego;    - wysoki stan rezerw oficjalnych brutto (25 494 mln USD na koniec 1999 r.), które pokrywały wartość 7,5-miesięcznego importu oraz bieżące spłaty zobowiązań płatniczych wobec zagranicy;    - bezpiecznie kształtujące się wskaźniki obrazujące podatność polskiej gospodarki na zaburzenia walutowe (stosunek rezerw walutowych do kapitału krótkoterminowego, stopień finansowania deficytu obrotu bieżących zagranicznymi inwestycjami bezpośrednimi).    Wysoki deficyt obrotów bieżących stanowi wprawdzie czynnik ryzyka wystąpienia kryzysu walutowego, ale stosunkowo wysoki poziom rezerw walutowych oraz polityka pieniężna i kursowa, pozwalająca na swobodne kształtowanie się kursu złotego, równoważą zagrożenie ze strony deficytu obrotów bieżących.    1. ˝Jakie działania ma zamiar podjąć rząd dla powstrzymania niedobrych tendencji w polityce finansowej?˝    Rząd uznał problem deficytu obrotów bieżących bilansu płatniczego za średnioterminowe zagrożenie dla rozwoju gospodarczego Polski i podejmuje następujące działania, które będą zmierzać do zmniejszenia ujemnego salda na rachunku bieżącym oraz ograniczenia deficytu budżetowego:    Zwiększenie oszczędności krajowych. Zgodnie ze ˝Strategią finansów publicznych i rozwoju gospodarczego, Polska 2000-2010˝ deficyt sektora finansów publicznych będzie stopniowo redukowany, a od 2003 r. finanse publiczne powinny zostać zrównoważone. Deficyt w roku 2000 ma ulec zmniejszeniu, co przyczyni się do utrzymania tempa wzrostu gospodarczego (na poziomie 5-5-5%) oraz ograniczenia poziomu inflacji. Jednocześnie ulegnie zmianie struktura wydatków publicznych w kierunku zwiększenia udziału wydatków prorozwojowych, a zmniejszenia udziału transferów socjalnych. Zmniejszenie deficytu finansów publicznych stworzy warunki do obniżenia stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej. Odpowiednio tańszy kredyt zachęci polskie przedsiębiorstwa do zadłużania się w kraju i jednocześnie ograniczy napływ krótkoterminowego, spekulacyjnego kapitału do Polski. Wzrost oszczędności pozytywnie wpłynie na kształtowanie się deficytu handlowego, który spowodowany jest w dużej mierze przez import dóbr konsumpcyjnych. Wysoki popyt na import w Polsce, zarówno inwestycyjny, jak i konsumpcyjny, wynika m.in. z braku konkurencyjnej oferty krajowej, co jest też zgodne z doświadczeniami krajów rozwijających się i modernizujących gospodarkę oraz z dużym napływem importochłonnych inwestycji.    Poprawa dynamiki eksportu. Rząd dąży do zwiększenia efektywności oraz racjonalności wykorzystania budżetowych środków promujących polski eksport (ustawa budżetowa na rok 2000 przewiduje zwiększenie środków na promocję gospodarki). Celem jest promowanie proeksportowego rozwoju gospodarczego Polski, poprawa konkurencyjności polskiej oferty eksportowej, zwiększenie wolumenu eksportu i wzrostu udziału towarów wysoko przetworzonych. Ministerstwo Gospodarki w opracowanym programie, zawartym w materiale ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym˝ przewiduje również podjęcie szeregu działań o charakterze traktatowym w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu, jak m.in.: dostosowanie polskiego ustawodawstwa do obowiązującego w UE, ratyfikacja i wprowadzanie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO. Powyższe działania mają na celu wypracowanie przewagi konkurencyjnej przez polskie przedsiębiorstwa w dziedzinie dóbr wysoko przetworzonych o zaawansowanej technologii i globalnym charakterze.    Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Rząd dąży do stworzenia bardziej korzystnych warunków do inwestycji, głównie poprzez obniżanie podatków, jak również działania mające na celu zwiększenie przejrzystości i stabilności reguł prawnych oraz odbiurokratyzowanie gospodarki. W ubiegłym roku inwestycje bezpośrednie pokryły 58% deficytu w obrotach bieżących. Obserwuje się wyraźne ocieplenie klimatu inwestycyjnego w Polsce, które przejawia się we wzroście zaufania inwestorów do polityki gospodarczej kraju (awans o 4 miejsca w rankingu - otoczenie dla biznesu, opublikowanym przez Economist Intelligence Unii; na liście obejmującej 60 krajów Polska została sklasyfikowana na 29. miejscu). Rząd przewiduje ulokowanie w 2000 r. w Polsce 7,5 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Należy wspomnieć, że poziom deficytu obrotów bieżących nie należy do decydujących czynników, które mają wpływ na decyzje inwestorów zagranicznych odnośnie do lokat kapitału w Polsce.    Prywatyzacja i restrukturyzacja. Realizacja programów restrukturyzacji i prywatyzacja zmierzają do poprawy konkurencyjności polskiej gospodarki, co implikować będzie zniwelowanie istniejących dysproporcji pomiędzy poziomem polskiego eksportu i importu w wymianie handlowej oraz poprawę sytuacji na rachunku obrotów bieżących. Zgodnie z budżetem na rok 2000 wpływy z prywatyzacji mają wynieść 20,1 mld zł, w porównaniu z pierwotnie projektowanymi - 11,7 mld zł.    2. ˝Jaka powinna być w tej sprawie rola NBP i RPP?˝    Narodowy Bank Polski jako instytucja odpowiedzialna za wartość polskiego pieniądza realizuje politykę walutową ustaloną przez Radę Ministrów w porozumieniu z Radą Polityki Pieniężnej. Zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawą o NBP bank centralny w Polsce jest instytucją niezależną, której przysługuje wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalenia i realizacji polityki pieniężnej, w tym ustalenia wysokości stóp procentowych NBP. Rada Ministrów wraz z Radą Polityki Pieniężnej podjęły decyzję o pełnym upłynnieniu z dniem 12 kwietnia br. kursu złotego wobec walut obcych. Od tego dnia o kształtowaniu się wysokości kursu walutowego decydują czynniki rynkowe (bank centralny rezygnuje z oddziaływania na kurs poprzez interwencje na rynku walutowym), a więc ustala się on w zależności od wielkości podaży i popytu walut obcych na rynku walutowym. To, jak się one kształtują, zależy od wiarygodności polskiej gospodarki. Narodowy Bank Polski zastrzega sobie prawo do interwencji na rynku walutowym w wyjątkowych przypadkach. Kurs płynny umożliwia prowadzenie autonomicznej polityki pieniężnej, dzięki czemu dany kraj może sterować w większym stopniu własnym cyklem koniunkturalnym i reagować na szoki zewnętrzne. Poprzez swoją zdolność do automatycznego dostosowania się pod wpływem zmian warunków makroekonomicznych kurs płynny teoretycznie oddziałuje w kierunku przywrócenia równowagi bilansu płatniczego. Przyjęcie płynnego systemu kursowego stanowi jeden z kluczowych warunków utrzymania stabilnego wzrostu gospodarczego, co jest zgodne ze światowymi tendencjami do globalizacji i liberalizacji rynków oraz międzynarodowej wymiany handlowej.    3. ˝Czy należy się spodziewać dalszego silnego osłabiania złotego?˝    W kilka dni po uwolnieniu kursu zdecydowanie nasiliła się amplituda wahań złotego z tendencją zniżkową. Spadek kursu złotego spowodowany był w dużej mierze wzmocnieniem kursu dolara na rynkach międzynarodowych. Obecnie można jednak zauważyć stopniowe stabilizowanie się kursu złotego na obniżonym poziomie. Z jednej strony spadek kursu będzie powstrzymywał napływ kapitału, ale z drugiej strony deficyt obrotów bieżących będzie oddziaływał w kierunku przeciwnym.    Celem polityki pieniężnej przyjętym przez Radę Polityki Pieniężnej i Narodowy Bank Polski jest obniżenie inflacji, a w dalszej perspektywie stabilizacja cen, co jest niezbędne dla zbudowania trwałych fundamentów długofalowego wzrostu gospodarczego. Zgodnie ze ˝Średniookresową strategią polityki pieniężnej na lata 1999-2003˝ tempo wzrostu towarów i usług będzie obniżone do 4% w 2003 r. Realizacji celu polityki pieniężnej będzie sprzyjało obniżanie deficytu na rachunku bieżącym bilansu płatniczego. W związku z powyższym rząd podejmuje działania mające na celu osiągnięcie spójności i wzajemnej koordynacji polityki pieniężnej, fiskalnej i kursowej oraz wypracowanie założeń przy dążeniu do zrównoważenia budżetu państwa i utrzymania wzrostu gospodarczego na założonym poziomie z jednoczesnym ograniczeniem inflacji.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jarosław Bauc    Warszawa, dnia 6 czerwca 2000 r.