Debaty sejmowex920 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rekompensaty za mienie zabużańskie

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Tadeusza Bilińskiego, nr SPS-0202-2843/99, w sprawie realizacji rekompensat za mienie zabużańskie uprzejmie udzielam odpowiedzi na powyższą interpelację w porozumieniu z ministrem skarbu państwa.    Istotnie - jak słusznie stwierdził pan poseł w swojej interpelacji - obecnie w praktyce realizacja ekwiwalentów za nieruchomości pozostawione poza granicami kraju w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. napotyka trudności, a to ze względu na brak odpowiednich nieruchomości skarbu państwa. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DzU nr 115, poz. 741 z późn. zm.) do realizacji ekwiwalentów zobowiązany jest skarb państwa, a powyższa realizacja może nastąpić jedynie w formie rzeczowej, tj. w postaci nieruchomości: działek budowlanych, domów i lokali, a także garaży. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują ekwiwalentu w formie pieniężnej czy też papierów wartościowych. Natomiast taką możliwość regulacji roszczeń Zabużan bonami reprywatyzacyjnymi stwarza projekt ustawy o reprywatyzacji nieruchomości i niektórych ruchomości, przejętych przez państwo lub gminę miasta stołecznego Warszawy, oraz o rekompensatach, który swoim zakresem przedmiotowym obejmuje także tzw. mienie zabużańskie.    W projekcie tym nie przewiduje się świadczeń reprywatyzacyjnych w formie gotówki, ponieważ jednym z założeń reprywatyzacji jest ochrona budżetu państwa, który ma służyć wspieraniu i rozwojowi struktur i dziedzin mających wpływ na rozwój całego kraju. Dlatego jest w nim mowa o regulacji roszczeń - w odniesieniu do Zabużan - bonami reprywatyzacyjnymi, za które będą nabywane od skarbu państwa nieruchomości (opisane i uwidocznione w specjalnych katalogach nieruchomości zbywanych za bony, które zostaną utworzone przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa po uchwaleniu przedmiotowej ustawy), jednostki uczestnictwa Funduszu Inwestycyjnego Bonów Reprywatyzacyjnych, któremu skarb państwa będzie zbywał akcje i udziały w spółkach prawa handlowego oraz lokale mieszkalne zbywane przez skarb państwa, gminę lub związek komunalny na rzecz dotychczasowych najemców.    Należy podkreślić, że prace legislacyjne nad powyższym projektem ustawy reprywatyzacyjnej są zaawansowane i obecnie jest on przedmiotem obrad sejmowej Komisji Nadzwyczajnej, specjalnie powołanej do rozpatrzenia tego projektu.    Natomiast proponowane przez pana posła doraźne rozwiązanie problemu realizacji rekompensat za mienie zabużańskie - do czasu uchwalenia ustawy reprywatyzacyjnej - polegające na wprowadzeniu specjalnych przepisów dotyczących przekazywania skarbowi państwa przez gminy wcześniej skomunalizowanych niektórych nieruchomości, w ocenie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast tylko pozornie wydaje się proste i szybkie. Takie przedsięwzięcie wiązałoby się ze zmianą przepisów co najmniej dwu ustaw - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i przede wszystkim ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (DzU nr 32, poz. 191 z późn. zm.), na podstawie której nastąpiło nabycie mienia przez gminy. I w tym miejscu rodzi się pierwsza wątpliwość dotycząca konstytucyjności wprowadzenia proponowanych regulacji, które sprowadzałyby się do odebrania własności nieruchomości gminom, co naruszałoby konstytucyjną zasadę ochrony własności. Zaproponowane rozwiązanie mogłoby być również odebrane przez inne osoby poszkodowane w okresie PRL, którym zostały odebrane nieruchomości z pogwałceniem prawa i które nie uzyskały żadnego zadośćuczynienia, jako bezpodstawne uprzywilejowanie pewnej grupy społecznej, co z kolei wiązałoby się z naruszeniem innej zasady Konstytucji RP zapewniającej równe traktowanie podmiotów.    Poważny problem stanowiłoby sformułowanie już konkretnych merytorycznych zapisów, przede wszystkim określenie zakresu stosowania nowych regulacji; dotyczy to zwłaszcza precyzyjnego wskazania rodzaju nieruchomości, które miałyby być przekazane skarbowi państwa. Czy miałyby być to całe budynki, w których znajdowałby się choćby jeden lokal zajmowany przez Zabużanina, czy też budynki, w których wszystkie lub większość lokali jest wynajmowana przez osoby uprawnione do ekwiwalentu? A może przekazaniu winny podlegać tylko poszczególne lokale, w których zamieszkują Zabużanie? To tylko wstępne wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć, przystępując do opracowywania projektu ustawy według zaproponowanego przez pana posła rozwiązania. W dalszej kolejności należałoby rozstrzygnąć kwestie proceduralne, takie jak np.: W którym momencie należałoby przekazać lokal lub budynek organowi skarbu państwa - przed czy po stwierdzeniu, że najemcy przysługują uprawnienia do ekwiwalentu za mienie zabużańskie? A jeżeli przed przekazaniem - należałoby wówczas wskazać organ i określić procedurę, według której następowałoby stwierdzenie, że domniemanemu Zabużaninowi rzeczywiście przysługuje ekwiwalent lub czy nie został już w pełni zrealizowany przez inne osoby uprawnione do ekwiwalentu (np. rodzeństwo, w przypadku gdy osobami uprawnionymi do ekwiwalentu są spadkobiercy osoby, która pozostawiła nieruchomości na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru państwa).    W tym miejscu pragnę poinformować pana posła, że obecnie, pomimo braku specjalnych regulacji, gminy korzystając z obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przekazują dobrowolnie organom skarbu państwa lokale zajmowane przez najemców, którzy wykażą, że przysługują im uprawnienia do ekwiwalentu, w celu zaliczenia wartości pozostawionych poza granicami państwa nieruchomości na poczet ceny nabycia lokalu.    Wydaje się zatem, że w związku z zaawansowanymi pracami legislacyjnymi nad projektem ustawy reprywatyzacyjnej, regulującej kompleksowo kwestie rekompensat dla Zabużan, oraz przedstawioną wyżej praktyką stosowaną przez większość gmin nie jest konieczne w obecnej chwili podejmowanie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu tylko doraźne i cząstkowe rozwiązanie problemu rekompensat dla Zabużan. Tym bardziej że nie ma pewności, że rozpoczynając teraz proces legislacyjny nad zaproponowanymi regulacjami, zostanie on zakończony wcześniej niż prace nad projektem ustawy reprywatyzacyjnej.    Z poważaniem    Prezes Urzędu Mieszkalnictwa    Sławomir Najnigier    Warszawa, dnia 8 grudnia 1999 r.