Debaty sejmowex920 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań Urzędu Regulacji Energetyki dotyczących zatwierdzania taryf energii elektrycznej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przez pana marszałka przy piśmie z dnia 13 lipca 1999 r., znak: SPS-0202-2213/99, interpelację pana Marka Kaczyńskiego w sprawie zatwierdzenia taryfy energii elektrycznej przedłożonej przez Zakład Energetyczny Białystok SA, działając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pana Jerzego Buzka, przekazanego pismem z dnia 15 lipca 1999 r., znak: SJB 4401ż380/99, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 348 z późn. zm.), przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje ustalają taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła, które podlegają zatwierdzeniu przez prezesa URE.    Taryfa Zakładu Energetycznego Białystok SA została zatwierdzona decyzją nr DTA-821/2708-A/2/99/JF z dnia 18 lutego 1999 r. i ogłoszona w ˝Biuletynie Branżowym Urzędu Regulacji Energetyki - Energia elektryczna˝ nr 10 z dnia 18 lutego 1999 r. Zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy Prawo energetyczne taryfa ta mogła wejść w życie nie wcześniej niż 5 marca 1999 r.    Przed zatwierdzeniem taryfy urząd przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie zgodności taryfy z zasadami i przepisami, o których mowa w art. 45 i 46 ustawy Prawo energetyczne, w wyniku którego stwierdzone zostało, iż taryfa Zakładu Energetycznego Białystok SA została opracowana zgodnie z ustawą oraz przepisami rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach (DzU nr 153, poz. 1002). Prezes URE, stosownie do postanowień art. 47 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne, odmawia zatwierdzenia taryfy tylko w przypadku niezgodności z powyższymi przepisami.    Z całą stanowczością podkreślam, że w Urzędzie Regulacji Energetyki każdy wniosek o zatwierdzenie taryfy, złożony przez przedsiębiorstwo energetyczne, podlega szczegółowej analizie zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, ze szczególnym naciskiem na udokumentowanie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstwa będących podstawą do kalkulacji cen i stawek opłat. W razie jakichkolwiek wątpliwości przedsiębiorstwo wzywane jest do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub przedstawienia niezbędnych dokumentów.    Ustawa nakłada bowiem obowiązek kalkulowania taryf w sposób zapewniający pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstwa oraz ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym - a więc oderwanym od kosztów - poziomem cen. Tym też m.in. obecne taryfy różnią się od cennika zatwierdzonego przez ministra finansów, który to cennik pozostawał w całkowitym oderwaniu od kalkulacji rzeczywistych kosztów. Jedna ze składowych części ceny za energię elektryczną - zmienna, nie pozostawała w żadnej relacji wobec drugiej składowej tej ceny - stałej. W opłatach eksploatacyjnych nie uwzględniano kosztów stałych, które bez względu na ilość wykorzystywanej energii ponoszone były przez zakłady energetyczne. Prowadziło to do subsydiowania działalności sieciowej kosztem obrotu. Obecnie, zgodnie z § 3 pkt 3 cyt. rozporządzenia, taryfy mają zapewniać eliminowanie subsydiowania skrośnego.    Najistotniejsze z punktu widzenia odbiorców różnice między taryfą ustaloną według nowych zasad a dotychczasowym cennikiem zatwierdzanym przez ministra finansów w podnoszonej rzez pana posła kwestii dotyczą sposobu rozliczania odbiorców. Dotychczas odbiorcy zużywający małe ilości energii elektrycznej, jak na przykład wiejskie jednostki kulturalne i oświatowe, odbiorcy przemysłowi oraz przedsiębiorcy przyłączeni na niskim napięciu (z grup taryfowych C 11 i C 12) na podstawie cennika rozliczani byli jedynie na podstawie zużycia energii elektrycznej (w zł/kWh) oraz opłaty eksploatacyjnej (w zł/m-c), która rekompensować miała koszty związane z techniczną oraz handlową obsługą odbiorców, taką jak: prowadzenie ewidencji odbiorców, instalowanie układów pomiarowo-rozliczeniowych, ich naprawa i legalizacja, a także odczytywanie liczników i wystawianie faktur. Natomiast koszty stałe związane z utrzymaniem i amortyzacją sieci przesyłowych i rozdzielczych rozliczane były w jednoskładnikowej cenie energii elektrycznej. Obecnie w taryfie pojawiła się jako element obligatoryjny stawka opłaty za usługi przesyłowe (stała - zależna od zadeklarowanej mocy umownej oraz zmienna - zależna od pobranej energii) i stawka opłaty abonamentowej.    Zgodnie z § 34 ust. 1 i 2 cyt. wyżej rozporządzenia, przedsiębiorstwo energetyczne kształtuje taryfę na podstawie kosztów wytwarzania, przesyłania, dystrybucji i obrotu energią elektryczną, poniesionych w poprzednim roku obrotowym, a także planowanych rocznych kosztów modernizacji i rozwoju oraz kosztów związanych z realizacją inwestycji w zakresie ochrony środowiska. Jednocześnie, w celu określenia dopuszczalnego wzrostu cen energii elektrycznej, przedsiębiorstwo energetyczne ustala cenę wskaźnikową będącą podstawowym narzędziem regulacji. Cenę wskaźnikową oblicza się dla poszczególnych rodzajów prowadzonej przez przedsiębiorstwo działalności koncesjonowanej w zakresie wytwarzania lub obrotu - jako średnią cenę sprzedanej energii elektrycznej, a w zakresie przesyłania i dystrybucji - jako średnią cenę dostarczenia energii elektrycznej. Przy zatwierdzaniu taryfy prezes URE zobowiązany jest jedynie do badania wzrostu ceny wskaźnikowej dla danego przedsiębiorstwa. Prowadząc postępowanie w sprawie zatwierdzenia taryfy, urząd dokonał dalej idącej analizy - sprawdzono wzrost średniej ceny w każdej grupie taryfowej. Na podstawie tych badań stwierdzono, że w żadnej grupie taryfowej wzrost średniej ceny nie przekracza 13%.    Nowe zasady kształtowania taryf energii elektrycznej przez zakłady energetyczne dopuszczały wzrost cen wskaźnikowych będących średnimi cenami w poszczególnych grupach taryfowych w okresie obowiązywania taryfy do poziomu 13% w stosunku do okresu sprawozdawczego (1998 r.). W taryfie Zakładu Energetycznego Białystok SA przedsiębiorstwo zastosowało się do powyższej zasady ustalając średni wzrost ceny w poszczególnych grupach w wysokości nie przekraczającej 13%.    Wraz z rozpoczęciem okresu obowiązywania taryfy Zakładu Energetycznego Białystok SA, jak również innych zakładów energetycznych, zaobserwowano indywidualne zróżnicowanie wysokości rachunków, z których wynikały znaczne odchylenia zarówno poniżej, jak i powyżej średniego 13% wzrostu obciążeń finansowych dla odbiorców w grupie, związane z przedstawionymi na wstępie zmianami zasad kształtowania taryf. Wysokość indywidualnych rachunków przez cały okres od momentu złożenia taryf przez przedsiębiorstwa była i jest przedmiotem analiz w Urzędzie Regulacji Energetyki. Badanie struktury odbiorców w poszczególnych grupach taryfowych jest procesem ciągłym, skalę zjawisk wzrostu opłat dla poszczególnych odbiorców, które mogą być niepokojące, ujawniły wystawiane faktury.    Należy jednak z całą stanowczością zaznaczyć, że utrzymywanie struktury wzrostu opłat dla wszystkich odbiorców na jednakowym poziomie wymagałoby ukształtowania nowych taryf dokładnie na wzór cenników zatwierdzanych przez ministra finansów, co oznaczałoby pozostanie w całkowitej sprzeczności z wymogami ustawy Prawo energetyczne, a w szczególności z utrzymywaniem dotychczasowej zasady oderwania ceny od kosztów, które ją kształtują. Obecnie znajdujemy się w trudnym okresie przejściowym spowodowanym m.in. tym, że zmiana wysokości i struktury cen energii elektrycznej nastąpiła równocześnie, co sprawia, że reforma sektora elektroenergetycznego postrzegana jest jedynie przez pryzmat wzrostu cen.    Po otrzymaniu pierwszych niepokojących sygnałów o nadmiernym wzroście opłat od odbiorców zużywających niewielkie ilości energii, jak również po przeanalizowaniu sukcesywnie przysyłanych przez Zakład Energetyczny w Białymstoku szczegółowych analiz i symulacji, Urząd Regulacji Energetyki, kierując się szeroko rozumianym interesem społecznym odbiorców, przeprowadził szereg negocjacji z tym zakładem w celu podjęcia przez to przedsiębiorstwo działań związanych z korektą taryfy.    Za wprowadzeniem korekty przemawiał przede wszystkim interes małych odbiorców energii elektrycznej, którzy nie posiadają liczników do kontroli poboru mocy i ich opłata przed okresem obowiązywania nowej taryfy zależała jedynie od ilości faktycznie pobranej energii. Zatem w sytuacji, gdy odbiorcy w ogóle nie zużywali tej energii, na wysokość ich rachunków miała wpływ stosunkowo niska opłata eksploatacyjna.    Natomiast w świetle nowych przepisów oprócz opłaty abonamentowej odbiorcy są obciążeni również opłatą przesyłową w części stałej, która odzwierciedla koszty gotowości pracy sieci, tj. eksploatacji przyłączy, odtworzenia, modernizacji i rozwoju sieci, a także przesyłania energii elektrycznej sieciami innych napięć itd. Według nowych przepisów odbiorca jest zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania sieci w wysokości odpowiadającej zgłoszonym przez niego potrzebom (mocy umownej), niezależnie od tego, czy zużywa energię elektryczną, czy też nie. W związku z tym, jeżeli odbiorca nie wykorzystuje w sposób racjonalny zamówionej przez siebie mocy w stosunku do zużywanej energii elektrycznej, to opłata przesyłowa w części stałej będzie w sposób bardzo znaczący ważyć na wysokości rachunku wystawianego przez zakład energetyczny. Dodatkowo, zgodnie z przepisami cyt. rozporządzenia, opłata za usługę przesyłową oprócz składnika stałego zawiera także czynnik zmienny rekompensujący koszty zakupu energii na pokrycie różnicy bilansowej oraz utrzymania standardów jakościowych dostarczanej energii.    W wyniku podjętych przez Urząd Regulacji Energetyki działań Zakład Energetyczny Białystok SA wystąpił z wnioskiem o zatwierdzenie korekty taryfy dla energii elektrycznej zmierzającej do ograniczenia drastycznych wzrostów opłat za energię elektryczną dla odbiorców zużywających minimalne ilości energii elektrycznej w okresie wdrażania nowych przepisów Prawa energetycznego. Korekta ta została zatwierdzona decyzją prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr DTA-821/2708-A/4/99/AB z dnia 24 maja 1999 r. i ogłoszona w ˝Biuletynie Branżowym Urzędu Regulacji Energetyki - Energia elektryczna˝ nr 29 z dnia 24 maja 1999 r.    Odnosząc się do stwierdzenia pana posła, że w przypadku dokonywania korekt taryfy możliwa była zmiana wcześniejszej decyzji w trybie art. 155 K.p.a., z mocą wsteczną od dnia 5 marca 1999 r., stwierdzić należy, iż podstawowym warunkiem zastosowania tego przepisu jest wyraźna zgoda strony na wzruszenie decyzji w całości lub części. Zakład Energetyczny Białystok SA nie przedstawił takiej zgody. Przede wszystkim jednak należy zauważyć pewną odmienność regulacji prawnej dotyczącej decyzji zatwierdzającej taryfę od innych decyzji administracyjnych. Otóż termin wejścia w życie taryfy jest określony w art. 47 ust. 4 ustawy Prawo energetyczne, który stanowi, że taryfa wchodzi w życie nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia publikacji. Z tego też względu również korekta taryfy nie może obowiązywać z mocą wsteczną, gdyż byłoby to sprzeczne z tym przepisem. Podkreślić jednak należy, że ceny i stawki opłat zamieszczone w taryfach są cenami maksymalnymi i przedsiębiorstwo energetyczne może stosować stawki niższe, niż wynikające z taryfy (przy uwzględnieniu uwarunkowań wynikających z innych przepisów). Jednakże prezes URE nie ma kompetencji do nałożenia na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązku stosowania cen i stawek opłat niższych od zatwierdzonych.    Podstawową zmianą dokonaną w korekcie taryfy przez Zakład Energetyczny Białystok SA dla drobnych odbiorców niskiego napięcia była korekta wielkości mocy przyłączeniowej, prowadząca do zmniejszenia stawki opłaty stałej za usługę przesyłową, która została zmniejszona z kwoty 104,60 zł/kW/m-c do kwoty 8,36 zł/kW/m-c (odbiorcy z grupy C 11, C12a, C 12b - 3-fazowi) i z 41,84 zł/kW/m-c do 4,18 zł/kW/m-c (odbiorcy z grupy C 11, C 12a i C 12b - 1-fazowi). Jednocześnie w celu dokonania korekty (przy zachowaniu niezmienionych przychodów w danej grupie taryfowej w stosunku do założeń ograniczonego przyrostu średniej ceny w danej grupie taryfowej do 13%) konieczny był mechanizm ˝uzmiennienia˝, który spowodował podniesienie ceny energii elektrycznej z 0,1474 zł/kWh do 0,2345 zł/kWh (odbiorcy C 11 - 1- i 3-fazowi) oraz stawki opłaty przesyłowej w części zmiennej z 0,0568 zł/kWh do 0,1024 zł/kWh (odbiorcy C 11 - 1- i 3-fazowi).    Zastosowany w korekcie mechanizm ˝uzmiennienia˝ spowodował w konsekwencji znaczne zmniejszenie wzrostu opłat u odbiorców zużywających minimalne ilości energii. Związane jest to z częściowym przeniesieniem uzasadnionych kosztów stałych będących podstawą kalkulacji stawki stałej opłaty przesyłowej oraz stawki opłaty abonamentowej do kosztów zmiennych, będących podstawą ustalenia ceny energii elektrycznej oraz stawki opłaty przesyłowej w części zmiennej. W związku z tym ponoszenie przez odbiorcę kosztów przesyłowych jest w większym stopniu związane z faktycznym zużyciem energii, a nie z wielkością mocy umownej.    Należy jednak podkreślić, że mimo iż mechanizm ˝uzmienniania˝ nie znajduje wyraźnego odzwierciedlenia w przepisach cyt. wyżej rozporządzenia, to jego zastosowanie przez przedsiębiorstwa energetyczne było niezbędne, aby w okresie wdrażania nowych zasad ustalania taryf ograniczyć u odbiorców zużywających niewielkie ilości energii gwałtowny wzrost rachunków za energię elektryczną.    Wprowadzona zmiana taryfy złagodziła skutki podwyżki płatności za pobraną energię u odbiorców o małym poborze tej energii. Jednocześnie u odbiorców o relatywnie dużym miesięcznym poborze energii wzrost płatności za pobraną energię w stosunku do opłat wnoszonych przez nich przed dniem wejścia taryfy w życie będzie niższy niż wzrost przyjęty do założeń makroekonomicznych.    Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte jako wyczerpujące na postawiony w interpelacji problem.    Z poważaniem    Prezes Urzędu Regulacji Energetyki    Leszek Juchniewicz    Warszawa, dnia 2 sierpnia 1999 r.